Incident Uitgeestermeer 4-10-2020

Niet veroorzaakt door kajakkers maar wel door kajakkers opgelost

Nagemaakte overzichtskaart incident (deze routes en afstanden zijn achteraf op een kaart gezet en zijn dus geen gps track, het is slechts voor beeldvorming)

Geel: Heenweg.
Groen: Geschatte drift bij het aanhaken van de windsurfplank.
Rood: Geschatte afstand en route van de sleep.

Wind: Zuid 5 Bft, windstoten 7 Bft
Watertemperatuur: onbekend (geschat op 15℃)
Luchttemperatuur: 11℃


Toen ik de weersvoorspelling las voor deze zondag was het vooral de zuidelijke harde wind die wel als een leuke uitdaging klonk. Wind uit het zuiden over het Uitgeestermeer en vooral het Alkmaardermeer betekend leuk kunnen surfen bij een rondje de Woude. Daarom had ik met Jelle afgesproken om een stukje te gaan varen. Bij het uitvaren van de haven was de wind goed te voelen, maar voor geen van ons beide een probleem. We voeren een schuine koers om bij de landpunt aan de overkant te komen, hier gingen we in de luwte liggen om te overleggen. De wind was redelijk hard dus werd afgesproken om geen heel rondje de Woude te varen, we spraken af om te surfen richting het Alkmaardermeer en daar naar het oosten te draaien om aan hoge wal te komen want de wind was licht zuidoost.

We vertrokken vanuit de luwte over het Uitgeestermeer. Ongeveer halverwege het meer, dit was al vrij snel want door de wind hadden we een behoorlijke snelheid, zag ik een wit windsurfboard drijven. Dit was niet gek want er waren meerdere windsurfers op het water bezig, maar op dit surfboard zat een jong jongetje die het ophijsen van zijn zeil leek te hebben opgegeven. Ik voer langs en vroeg of alles ‘oké’ was, het antwoord kon ik door de wind niet verstaan dus stak ik mijn duim op. Het jongetje stak zijn duim niet terug op, dit was reden genoeg om te keren en te vragen wat er aan de hand was. Ik vroeg het jongetje of hij het zeil nog omhoog kon krijgen en daarmee terug kon zeilen. Hij antwoordde dat het zeil wel lukte, maar dat het terugvaren naar de kant niet meer ging. Dit was logisch aangezien de opstap plek recht tegen de wind in was en windsurfers alleen schuin tegen de wind kunnen opkruisen.

Ik schatte de afstand naar het strandje en besloot de windsurfplank met jongetje te gaan slepen. Ik had mijn sleeplijn niet om maar in mijn dagluik zitten, dus het pakken duurde iets langer dan alleen aanhaken. Ik vroeg tijdens het pakken van mijn sleeplijn hoe oud het jongetje was, hij antwoorde dat hij elf(!) is. Ik gaf het jongetje mijn sleeplijn en vroeg hem deze om de mast te slaan en vast te haken aan de lijn, mijn instructies waren onduidelijk of werden niet begrepen. Dus ik moest het zelf doen. Jelle vroeg hoe hij kon helpen maar omdat hij geen extra sleeplijn bij zich had zei ik dat hij maar vast naar de kant moest varen, ook zonder sleep een voldoende opgave.

Mijn sleeplijn heeft een lengte van 14 meter met aan het uiteinde een stevig elastiek. Toen ik deze lengte had uitgevaren, dit ging snel want ik ging tegen de wind in maar de plank nog steeds met de wind mee, voelde ik het spannen van de lijn behoorlijk. Dit ondanks rustig varen omdat ik mijn rug niet wilde beschadigen. Het slepen ging erg zwaar, tegen de wind invaren, die inmiddels voelde als constant 7 Bft,  was op zichzelf al merkbaar moeilijker. Met windsurfplank waarvan het zeil door het water sleepte en het elf jarige jongetje op de plank kwam ik bijna niet vooruit. Ik heb nog niet eerder zo veel kracht nodig gehad om te peddelen, met mijn beste, meest technisch correcte slag en heel veel rug en schouder kracht kwam ik wel vooruit.

Op het Noorderhaaks zeekamp in 2019 had ik een theorie les incident management (omgaan met incidenten) van Axel Schroevers, hij vertelde daar over het beoordelen van de gevaren tijdens een tocht. Elke omstandigheid: temperatuur, wind, fysieke conditie, groepssamenstelling etc. Moet beoordeeld worden voor het organiseren van een veilige tocht, toen ik hem vroeg hoe hij dat doet in moeilijke omstandigheden zei hij dat hij altijd vaart en bij het plannen van tochten rekening houdt met een fysieke reserve, die hij als het echt misgaat kan aanspreken. Tijdens het slepen bedacht ik me dat ik bezig was met het aanspreken van mijn fysieke reserve.

Halverwege mijn terugtocht kwam er een windsurfer langs die naast mijn kajak in het water sprong. Hij vroeg of alles nog oké ging, ik antwoordde hem dat dit niet het geval was en of hij wist wie er verantwoordelijk was voor het kind op de surfplank achter mij. Hij zei niks te kunnen doen om te helpen maar hij wist wel te vertellen dat de vader van het kind aan de kant stond te wachten. Ik peddelde al die tijd stug door want echt snel vooruit ging ik toch niet. De windsurfer stapte weer op zijn board en schoot ervandoor.

Pas na 20 minuten na het beginnen met slepen kwam ik aan bij de kant. Jelle die al was aangekomen had een gesprek met de vader. Ik legde aan en haalde de plank binnen met mijn sleeplijn. De vader kwam aanlopen en bedankte mij voor de hulp, ik antwoorde slechts met de vraag wat een elf jarige jongetje met windkracht zeven alleen op het water doet. De vader zei dat hij het verkeerd had ingeschat en dat het ‘toch net te veel was’. Ik antwoordde dat hij zijn zoon nooit het water op had moeten laten gaan en dat ik het onverantwoordelijk vond. Hij bood zijn excuses aan en bedankte mij nogmaals net als zijn zoon. Tegen het jongetje zei ik dat het geen probleem was en dat hij volgende keer een dag met veel minder wind moet kiezen, op de vader heb ik niet geantwoord. Jelle en ik hebben nog langs de kant gerust (mijn benen waren aan het trillen van de inspanning) maar dit ging snel weer over en na even uitpuffen voelde ik me al veel beter. Daarna zijn we langs de hoge wal teruggevaren naar de loods.

De vraag is hier misschien wat er nou gevaarlijk was aan deze situatie. Meerdere dingen waren hier een probleem. Het jongetje zat op het board, hij had gelukkig een wetsuit aan, maar afkoeling door de wind is hier nog steeds mogelijk. Windkracht 6-7 voelt door windchill namelijk bij een buitentemperatuur van 10℃ aan als -3℃. Voor een volwassene is dit niet snel een probleem maar voor een kind kan dit wel gevaarlijk zijn. Verder had de vader in de tijd dat hij zag dat het niet goed ging met zijn zoon nog geen hulp gezocht bij omstanders of de achtergelegen haven. De zoon was op zijn beurt hard op weg richting het Alkmaardermeer. De vader heeft tegen Jelle uitgesproken dat als wij niet hadden geholpen hij zelf het water in was gegaan. De uitkomst van over een meer zwemmen terwijl de surfplank wegdrijft, en dan het jongetje terugbrengen naar de wal acht ik weinig succesvol. Hoewel er dus geen sprake was van een direct levensgevaar, verdrinking of onderkoeling, waren dit naar mijn idee zonder hulp wel problemen geworden.

Voor de volgende keer zou ik een aantal dingen anders doen, onder andere het achterlaten van de windsurfplank en het jongetje dan op mijn achterdek vervoeren. Het redden van de windsurfplank is niet het belangrijkste en ik voelde dat ik met meer wind (of een zwaardere last, zoals een volwassene) niet meer tegen de wind in zou komen. Achteraf ben ik toch blij dat ik zowel de surfplank als het jongetje in veiligheid heb kunnen brengen.

Ezra